Sülük uygulaması ya da tıbbi adıyla hirudoterapi, bu amaçla üretilmiş tıbbi sülüklerin cilde yerleştirildiği bir yöntemdir. Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp Uygulamaları Yönetmeliği kapsamındadır; sertifikalı hekimler tarafından ve yalnızca izinli üretim tesislerinden temin edilen sülüklerle yapılabilir.
Tıbbi sülük nedir, nasıl etki eder?
Tıbbi sülük (Hirudo türleri) ciltten kan emerken tükürük salgısıyla bölgeye bazı biyolojik maddeler bırakır. Bunların en bilineni, kanın pıhtılaşmasını geçici olarak engelleyen hirudindir; salgıda ayrıca damar genişletici ve hafif uyuşturucu etkili maddeler bulunur.
Modern tıpta sülükler, özellikle plastik ve rekonstrüktif cerrahide dokuda biriken venöz kanın boşaltılmasına yardımcı olmak amacıyla hastanelerde de kullanılmaktadır.
Sülük uygulaması nasıl yapılır?
- Muayene: Kan değerleri, kullanılan ilaçlar ve alerji öyküsü değerlendirilir; onamınız alınır.
- Hazırlık: Uygulama bölgesi kokusuz bir yöntemle temizlenir. Sülükler kokulu ürünlere ve kimyasallara karşı hassastır.
- Yerleştirme: Sülükler belirlenen noktalara yerleştirilir. Bir sülüğün beslenmesi genellikle 20–60 dakika sürer ve doyduğunda kendiliğinden düşer.
- Pansuman: Sülük düştükten sonra yara yerine emici pansuman yapılır.
- İmha: Kullanılan sülükler bir daha kullanılmaz; tıbbi atık olarak imha edilir.
Hangi durumlarda gündeme gelebilir?
Sülük uygulaması, cerrahi alandaki kullanımı dışında; eklem ağrıları ve bazı dolaşımla ilişkili şikâyetlerde araştırılmaktadır. Bu çalışmaların sayısı ve kanıt düzeyi sınırlıdır. Uygulamanın size uygun olup olmadığı muayene sonrasında, olası yararı ve riskleri birlikte değerlendirilerek belirlenir.
Kimlere sülük uygulaması yapılmaz?
Sülük uygulamasının genellikle yapılmadığı durumlar
- Hemofili ve diğer kanama bozuklukları, trombosit düşüklüğü
- Kan sulandırıcı ya da pıhtılaşmayı etkileyen ilaç kullanımı
- Kansızlık (anemi) ve düşük tansiyon
- Gebelik ve emzirme dönemi
- Bağışıklık sistemini baskılayan hastalık veya ilaç kullanımı
- Sülüğe ya da salgısındaki maddelere karşı bilinen alerji
- Uygulama bölgesinde atardamar yetmezliği, yara ya da enfeksiyon
- Kontrolsüz diyabet
Bu liste kesin değildir; hekim, muayene ve gerekirse tahlillerle size uygun olup olmadığına karar verir.
Uygulama öncesinde
- Uygulamadan önceki 24 saat içinde bölgeye parfüm, krem, losyon ya da kokulu sabun sürmeyin.
- Aç gelmeyin; hafif bir öğün yiyin ve yeterince su için.
- Kullandığınız tüm ilaçları ve bitkisel ürünleri (özellikle ginkgo, balık yağı, sarımsak tableti gibi kanamayı etkileyebilecekleri) belirtin.
- Uygulama günü sigara içmemeye çalışın.
Uygulama sonrası kanama ve bakım
Sülük düştükten sonra yara yerinden birkaç saat, bazen bir günü bulan sızıntı şeklinde kanama olması beklenen bir durumdur. Pansuman ve bakım size ayrıntılı olarak anlatılır.
- Pansumanı sıkı sarmayın; ıslanırsa hekiminizin önerdiği şekilde değiştirin.
- Bölgeyi kaşımayın. Birkaç gün sonra ortaya çıkabilen kaşıntı sık görülür.
- İlk gün ağır fiziksel aktiviteden, hamam ve saunadan kaçının.
- Pansumanı hızla ıslatan kanama, artan kızarıklık-şişlik, akıntı veya ateş olursa hemen bize ya da en yakın sağlık kuruluşuna başvurun.
Ayrıntılar: Sülük uygulaması sonrası bakım.
Olası yan etkiler
En sık görülenler uzun süren sızıntı kanaması, kaşıntı, morarma ve küçük iz oluşumudur. Daha seyrek olarak bölgesel enfeksiyon, lenf bezlerinde şişlik ve alerjik reaksiyon görülebilir. Sülüğün bağırsak florasındaki bakteriler nedeniyle enfeksiyon riski bulunduğundan uygulama sonrası belirtilerin takibi önemlidir.
İlgili yazılar
- Sülük uygulaması sonrası bakım
- Bitkisel ürünler ve ilaç etkileşimleri
- Geleneksel ve tamamlayıcı tıp (GETAT) nedir?
Önemli: Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavinin yerine geçmez. Uygulamaların size uygun olup olmadığına muayene sonrasında hekim karar verir. Kullandığınız ilaçları hekiminize danışmadan bırakmayın. Son güncelleme: 13 Eylül 2026.